Torah Ohr · Sefer Bereishis · شبات ۲۱ آذر
פרשת מקץ
پاراشاها מקץ
16 ماماریمِ آلتر ربه دربارهٔ پاراشا، به زبان عبریِ نسخهٔ کهوت، با امکان گشودن هر ارجاع منبع درست در همان‌جایی که آمده است. هر بخش کوتاه، همراه با ترجمه‌ای وفادارانه به فارسی و توضیحی کوتاه.
آغاز با مامار ۱ ادامهپاراشا به‌صورت PDFPDF · 6.9 MBText onlyThe Hebrew and the translation · PDF · 1.9 MB
پیشرفت شما در پاراشاها מקץ
مامارها 16
- ויהי מקץ שנתים ימים ופרעה חולם וגו׳ «و چنین شد که در پایانِ دو سالِ کامل، فرعون خواب می‌دید» عشق به ה׳ که در نماز بیدار می‌شود، تنها هنگامی دوام می‌آورد که در ظرف‌های تورات نگاه داشته شود و در راستای مقصودِ ה׳، یعنی پدید آوردنِ سکونتگاهی در میانِ عوالمِ فرودین (דירה בתחתונים, dirah betachtonim)، جهت داده شود؛ نمازی که در پیِ تجربهٔ شخصیِ خود است، «یوسف» را از یاد می‌برد و نورش مانند خوابِ فرعون محو می‌شود.
- ויהי מקץ שנתים ימים ופרעה חלם והנה עומד על היאור «و چون دو سالِ تمام گذشت» (مقالهٔ دوم؛ מאמר, maamar) تورات همهٔ عوالم را برپا نگه می‌دارد، اما حقیقتِ آن لذتِ خودِ ה׳ است که بسیار فراتر از آن‌هاست؛ کسی که تورات را با این لذت می‌آموزد، عشقی برین را از بالا فرومی‌کشد که خیرِ برآمده از نماز را حفظ می‌کند؛ اما کسی که از آن بی‌بهره است، تنها نقطه‌ای از الوهیت دارد که خواهش‌هایش به‌زودی آن را می‌بلعند.
- ענין חנוכה The subject of Chanukah Love of G‑d has two sources, both from above: the power to kindle it at all (“when Aharon kindles”) and the added love that enlarges it beyond human measure (“when he tends”). A person reaches both through the mitzvos, which, like the oil of a lamp, are dark to the mind yet draw down G‑d Himself.
- ת״ר מצות נר חנוכה כו׳ The Rabbis taught: the mitzvah of the Chanukah lamp… Beis Shammai say… The mitzvos are the soul’s garments and the soul is the wick that lets G‑d’s light catch them. Chanukah’s lights, like the eight “princes of men,” draw an encompassing light from above wisdom that must be built up from below step by step; that is why Beis Hillel’s rule, ascending from one to eight, prevails.
- כי עמך מקור חיים באורך נראה אור زیرا سرچشمهٔ حیات نزد توست؛ در نور تو نور را خواهیم دید جریان حیات به عوالم تنها «با» ה׳ است، نه ذات او؛ از راهِ تورات (תורה, Torah)، فرمان‌ها (מצוות, mitzvos) و خودنفی‌گری (ביטול, bittul) دل، اسرائیل نورِ ذاتیِ او را فرومی‌کشد تا دیده شود، و اسرائیل نیز در آن نور دیده می‌شود.
- ביאור על הנ״ל شرحِ مطالبِ پیش‌گفته فرمان‌های (מצוות, mitzvos) خودِ ה׳، نزولِ نورِ بی‌پایان (אור אין סוף, Or Ein Sof) به درونِ مراتبِ تجلی (ספירות, Sefiros) است: قواى عقلانی (מוחין, mochin) «تفیلین»اند؛ یعنی جعبه‌های چرمیِ نیایش (תפילין, tefillin)، و نوری که در آن‌ها وارد می‌شود، «تفیلین بر سر نهادنِ» اوست. میتزوای هر انسان، آن نور را به عالمِ صدور (אצילות, Atzilus) فرومی‌کشد؛ اما خودنفی‌گریِ اراده و عشق به ה׳ بی‌هیچ حدومرزی، ارادهٔ همهٔ اراده‌ها (רעוא דכל רעוין, re'usa d'chol ratzin) را فرومی‌آورد؛ همان «کاسه» بر فراز شمعدانِ زکریا، یعنی تاج (כתר, Keser).
- רני ושמחי בת ציון כו׳ “Sing and rejoice, O daughter of Zion” The Midrash’s three names for Israel, “daughter,” “sister” and “mother,” are three ranks of divine service: one who must receive love of G‑d from above, the master of Torah whose halachah separates good from evil, and one whose Torah is joined to self-sacrifice at “One,” and so gives birth to the revelation of G‑dliness. In the Time to Come the “daughter” will rise with surpassing dignity.
- קצת ביאור על זה توضیحی کوتاه دربارهٔ این «دختر» آن چیزی است که پالوده می‌شود، و «خواهر» ــ استادِ تورات ــ کسی است که پالایش می‌کند. چراغِ حنوکا (חנוכה, Chanukah) به سه یگانگی اشاره دارد که از راه فداکاری تا پای جان (מסירות נפש, mesirus nefesh) هنگامِ خواندنِ شِماع (שמע, Shema)، از راه تورات و فرمان‌ها (מצוות, mitzvos) حاصل می‌شوند؛ در زمانِ آینده، «دخترِ» پالوده‌شده برکشیده خواهد شد تا «تاجی بر سرِ او» باشد.
- רני ושמחי בת ציון כי הנני בא «بخوان و شادمان باش، ای دخترِ صهیون، زیرا اینک من می‌آیم» خدمتِ الهی دو حرکت دارد: سرودخوانی، یعنی اشتیاقِ جان برای صعود که از نهان‌بودنِ ה׳ زاده می‌شود و باید نخست بیاید؛ و شادی، یعنی نورِ بی‌پایان (אור אין סוף, Or Ein Sof) که از راهِ توراه (תורה, Torah) و فرمان‌ها (מצוות, mitzvos) به پایین کشیده می‌شود. چراغِ حنوکا که بیرونِ در روشن می‌شود، نشان می‌دهد که این نور حتی به کسی می‌رسد که بیرون ایستاده است؛ و پیامبر وعده می‌دهد که خودِ ה׳ حتی نزد «دخترِ صهیون» در تبعید خواهد آمد.
- ביאור על הנ״ל شرحی بر مطالب بالا: «سرود بخوان و شادمان باش، ای دخترِ صهیون (בת ציון, Bas Tzion)» سرود (רנה, rinah)، صعودِ مشتاقانهٔ جان از دوری است، و شادمانی (שמחה, simchah)، نورِ ה׳ است که از راهِ تورات (תורה, Torah) و فرمان‌ها (מצוות, mitzvos) به پایین کشیده می‌شود: فرشتگان تنها سرود دارند، جان‌ها هر دو را دارند، و در آینده، فرمانروایی (מלכות, Malchus)، «دخترِ صهیون»، سرود و شادمانی را به‌صورت یکی خواهد داشت؛ این امر از طریقِ فروفرستی از ذاتِ خودِ ה׳ تحقق می‌یابد.
- מי כה׳ אלקינו המגביהי לשבת המשפילי לראות בשמים ובארץ «کیست مانند نامِ چهارحرفی (ה׳, Havayah)، ה׳ ما، که بر فراز می‌نشیند و فرود می‌آید تا بنگرد…» کتاب مقدس هم فرمانِ تورایی (מצוה, mitzvah) و هم جان را چراغ می‌خواند. تأملِ نفسِ الهی (נפש האלקית, Nefesh Elokis) عشقی را شعله‌ور می‌سازد که حتی نفسِ حیوانی (נפש הבהמית, Nefesh HaBahamis) را نیز می‌سوزاند؛ همچون روغنی که از فتیله بالا کشیده می‌شود و در شعله می‌سوزد. מצוות، جان را از پایین، همچون جامه‌هایی فراگیر، بالا می‌برند؛ و نورِ تورا از بالا، نورِ بی‌پایان (אור אין סוף, Or Ein Sof) را به پایین فرومی‌کشد، تا ה׳ در پایین همان‌گونه که در بالا آشکار است، آشکار شود.
- ביאור על הנ״ל شرحِ مطالبِ پیش‌گفته دو چراغ وجود دارد: نفس و میتزوا (מצוה, mitzvah). در هر یک، فتیله‌ای محدود روغنی را به بالا می‌کشد که ریشه در تهو (תהו, Tohu؛ مرتبه‌ای با نور فراوان و ظرف‌های ناپایدار) دارد؛ یعنی عقلِ انسانی و امورِ مادیِ این جهان. سوختنِ آن روغن به عشقی و عروجی فراتر از هر اندازه بدل می‌شود؛ این عروج از پایین، «توراه نور است» را فرود می‌آورد: نورِ بی‌پایان (אור אין סוף, Or Ein Sof) از فراسوی انقباض (צמצום, tzimtzum) که در این جهان آشکار می‌شود.
- כי אתה נרי ה׳ והוי״ה יגיה חשכי زیرا تو چراغ منی، نامِ چهارحرفی (ה׳, Havayah) نفس، چراغِ نامِ چهارحرفی (ה׳) است: تورا و هیبت، روغنِ آن‌اند و نفسِ حیوانی فتیله‌ای است که شعلهٔ نفسِ الهی دگرگونش می‌کند، تا حقیقتِ ה׳ در جهانِ جسمانی بتابد. هنگامی که نسل‌های متأخر و ضعیف‌تر دیگر نمی‌توانند خود این چراغ را روشن کنند، ה׳ی برتر، فراتر از عوالمِ مرتب، تاریکی‌شان را روشن می‌کند؛ چنان‌که در حنوکا (Chanukah) رخ داد.
- ביאור על פסוק כי אתה נרי הנה בארוממך… شرح آیهٔ «زیرا تو چراغ منی» نور را می‌توان از پایین بالا برد، چنان‌که در שבת (Shabbos)، یا از بالا به پایین کشید، چنان‌که در חנוכה (Chanukah). ژرف‌ترین نور، که ریشه در حکمتِ پنهانِ درونِ تاج (כתר, Keser) دارد، بی‌واسطه به پایین‌ترین جاها می‌رسد؛ این نور از راه מצוות (mitzvos) جسمانی، صدقهٔ شرعی (צדקה, tzedakah) و روغنِ پاکِ حنوکا، بی‌آن‌که از زنجیرهٔ درازِ نزول بگذرد، به آنجا می‌رسد.
- נר חנוכה מצוה להניחה כו׳ משמאל, כדי שתהא… The Chanukah Lamp: A Mitzvah to Place It on the Left The mezuzah on the right is the ascent from below, “a mitzvah is a lamp”; the Chanukah lamp on the left is the light of the Torah drawn down from above. The ascent is what draws the light, and it carries it even into the darkest places, so that darkness itself is turned into light.
- ביאור על הנ״ל An Explanation of the Above The mitzvos rise from below and the Torah’s light comes down from above, and it is the ascent that draws the descent: as air lets a flame shine and letters let an idea be revealed, “a mitzvah is a lamp” rises to Keser and draws down new light so that “the Torah is light.” So the mezuzah, the ascent, is on the right, and the Chanukah lamp, the Torah’s light drawn down to the doorway and outward, is on the left.
آن را در هفت روز بیاموزید یکشنبه تا شَبّوس
ربّه خواست که همهٔ مامارهای پارشای هفته در همان هفته و در طول هفت روز آن آموخته شوند. در اینجا پارشا به هفت بخش با طول تقریباً برابر تقسیم شده است.